Intranet nedir, ne işe yarar. Intranet hakkında bilinen herşey. Intranet “Internet yöntemlerinden yararlanılarak oluşturulmuş, bir kurum ya da firma bünyesindeki özel ağ” olarak tanımlanabilir. Intranet için kısaca kurum içi ağ ya da “özel Web” denilebilir. Internet üzerinde geliştirilmiş standart teknolojileri ve protokolleri kullanan intranet yalnızca kuruma özgüdür.
İntranet, İnternet´in örgüt gereksinimlerine indirgenmiş ve verimli olarak yönetilip denetlenebilecek duruma getirilmiş biçimi olarak da adlandırılabilir. Bir intranet, aynı teknolojiyi ve yapıyı temel alan özel bir İnternet gibidir ama yapısının tümü tek bir örgütle bağlantılıdır.
İntranetlerin temel hedefi, çalışanlar arasında kesintisiz iletişim ve işbirliği sağlayabilmektir. Önceleri, bilgi kaynakları, birbirinden ayrı alanlarda saklanmakta ve yalnızca o alanda çalışan kişilerin erişimine açık tutulmaktaydı. İntranet ortamında ise kullanıcılar, çeşitli veritabanlarına, raporlara ve işleriyle ilgili değişik bilgilere, tek bir arayüz üzerinden ulaşabilirler.
Geçmişte intranetler, BT birimlerinin üzerinde çalıştıkları bir proje olarak algılanmıştır. Bugün ise intranet, bir kurumun teknolojik yapısındaki en önemli ve en stratejik olgu durumuna gelmeye başlamıştır. Hiçbir teknolojik karar, şu soruyu yanıtlamadan kesinlikle uygulamaya geçemez: “Bu bizim intranetimize uyar mı?”
1. İNTRANET – İNTERNET İLİŞKİLERİ
Temelde intranet tıpkı İnternet gibidir. Çünkü kuruluşun bilgileri standart bir Web tarayıcı penceresinde izlenebilir. Ancak bu bilgiye uzanan erişim, şirketin sınırları içerisinde kalır. İntranetlerin İnternet´e bağlı olmaları zorunlu değildir, bununla birlikte intranetler genellikle İnternet´le yakın ilişki içindedir.
İnternet küresel bir etkileşim kanalı, intranet ise planlı biçimde kısıtlanmış bir iletişim ortamıdır. İntranet, İnternet üzerine kurulmuş, yalnızca bir grubun, genelde şirket çalışanlarının ya da üyelerin kullanımına sunulmuş bir yapıdır.
Intranetin diğer yerel ağlardan daha üstün araç olarak nitelendirilmesinin nedeni, Internet teknolojisini kullanıyor olmasıdır.
Intranet’in Internet’ten farkı;
* Intranet, kullanıldığı firmanın ya da kurumun bulunduğu yerle sınırlı iken, Internet’in dünya çapında bir ağ olması,
* Intranet üzerinden Internet’e ulaşılabilir, fakat Internet’ten Intranet’e ulaşılamaz olmasıdır.
İntranet ne gibi bilgileri içerebilir? Kısacası, her şeyi. Bu kapsam, şirket yöneticileri ve yönetimin gereksinme duyduğu finansal verilerden kuruluştaki çalışma gruplarının planlanmasına ve çalışan kayıtlarındaki tüm ayrıntılara dek uzanabilir.
Kullanımı herkese açık olan İnternet standartlarından ve teknolojilerinden yararlanma düşüncesi, son yıllarda oldukça hızlı gelişmiş olan intranet uygulamasının kaynağını oluşturmuştuır. Tıpkı örgüt dışındakilerin erişimine açık bir Web sitesi hazırlar gibi, şirket içinde işlemek üzere bir intranet kurulabilir. Ayrıca intranet, standart teknolojileri temel aldığı için içe dönük Web sitesini geliştirmek ve yürütmek için gerekli araçlar ucuza elde edilebilir, başlangıç ve süreklilik için gerekli bilgilere kolayca ulaşılabilir.
Günümüzde İnternet, bilişim teknolojisi yöneticileri açısından çeşitli sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Çünkü tüm koruyucu önlemlere karşın yeterince denetlenemeyen bir olgu olarak İnternet bütün dünyanın erişimine açık durumdadır. İntranet, İnternet´in en iyi özelliklerinden yararlanma ve sakıncalarını dışarıda bırakma temeli üzerine kurulmuştur. Bu açıdan intranetler daha güvenli, denetlenebilir ve belirli amaçlara yönelik olmaları açısından İnternet´ten ayrılırlar.
İntranet, en basit fiziksel düzeyde, herhangi bir ağda olduğu gibi dosya dizinlerini depolar ve kaynak paylaşımını sağlar. Bir düzey yukarı çıkıldığında, iletiler, haritalar ve ayrıntılı bilgilerin kullanımını sağlayan ve bunları, gereksinimi olan kişilere dağıtıp gösteren bir yayım kaynağına dönüşür. İnternet teknolojileri üzerine kurulduğundan, çoklu platformlar arasında geniş bir bağlanabilirlik özelliği vardır ve bu da karmaşık sistemlerin yürütülmesini olanaklı kılar. İntranet, kurumsal bilgilerin yönetimi için kullanılan yerleşik araçlara doğrudan erişimin yanısıra, kurum dışı bilgilere erişim için de geniş bir güvenlik yelpazesi sunar. Ancak çoğu kez, İnternet ve intranet, güvenlik amacıyla birbirlerinden fiziksel olarak ayrılmışlardır.
Varolan İnternet teknolojilerinin, kurumsal iletişim gibi yeni bir amaç için kullanılması, düşük maliyetli olması, standartlaştırılmış teknolojiyi kurumsal stratejilerle bütünleştirme yetisi, onu net yararları olan önemli bir bilgi yönetim ve erişim aracı durumuna getirmektedir. Üretim artışı, kayıpların azaltılması ve daha verimli iletişim ile ilgili uzun dönemli yararları nedeniyle, yeni teknolojilerin çoğu, kuruluşlar dünyasında kendilerine bir yer bulmakta, fakat bunlardan çok az bir bölümü intranet kadar belirgin ve hızlı parasal kazanç sağlayabilmektedir.
İntranet önerisinin en anlaşılır ve çekici yanlarından biri, düşük maliyettir. İntranet teknolojisi çok ucuza elde edilebilir (örneğin, İnternet ortamında bulunan, intranet için gerekli yazılım araçlarından bir çoğu ücretsizdir), güvenilirdir ve kolayca kullanılır. Bu nitelikler, rekabet ruhunu ayakta tutmak isteyen kuruluşları doğrudan ilgilendirir. Bütün bunlara karşın, İnternet gibi karmaşık bir yapının bir kuruluş üzerine tam olarak nasıl oturacağını bir çırpıda anlamak kolay değildir. Doğası ve tasarımı açısından İnternet, düzenli bir yapı olmaksızın; dünyayı küresel olarak kaplayan karma bilgi yığınıdır. İnternet ile ilgili en önemli nokta, bir sahibi ya da denetleyicisinin bulunmamasıdır; bu yüzden özgürlük dışında bir yönelimi ya da benimsetmeye çalıştığı bir amacı yoktur.
Kurumsal bir ortama bakıldığında ise bunların tümü değişir. Genel iletişim stratejisinin bir parçası olarak intranet, gelişim için büyük bir potansiyel ve sağlam bir strateji sunar. İçeriğin denetlenmesiyle, kurumsal verilerin niteliği ve kullanılabilirliğinde büyük gelişimler sağlanabilir; aynı zamanda gizli ve önemli verilerin yönetimi ve izlenmesi de oldukça kolaydır. Sunucuda saklanan sayısal verilere erişimin artması, gereksiz belge trafiğinin azalması, birbirlerini tanıması gereken kişiler arasındaki etkileşimin hızlanması ve verimliliğin artması anlamına gelir. İnternet´ten farklı olarak intranet, yararı belirgin olan alanlarda doğrudan yatırım yapmak için kurumsal bir gereç olarak kullanılabilir.
En yalın biçimiyle intranet, bir kurumun bilişim teknolojileri altyapısının maliyetini doğrudan ve kayda değer düzeyde düşürecektir. Çünkü İnternet teknolojisi bugüne değin hep kolay, ucuz ve etkin olacak biçimde tasarlanmıştır.
Mimari açıdan bakıldığında intranet, yalnız belirli bir kuruluş içindeki bilgisayarları, yerel ağları (LAN) ve geniş alan ağlarını (WAN) birbirine bağlayan, çoğunlukla TCP/IP tabanlı bir ağdır. Yani, küçük İnternet’tir ya da İnternet’in daha özel bir biçimidir denebilir. İntranetler geçityollarıyla (gateway) diğer networklere bağlanabilir. Bunların temel kuruluş amaçları, kuruluş bünyesinde bilgileri ve bilgi işlem kapasitesini paylaşmaktır. İntranetler, şirket içi tele-konferans uygulamalarında ve farklı birimlerdeki kişilerin bir araya gelebildiği iş gruplarının oluşturulmasında da kullanılır.
İntranetler üzerinden HTTP, FTP vb. pek çok protokol uygulamaları çalıştırılabilir. Günümüzde, intranetler içinde, Web erişimiyle kaynakların kullanımı oldukça yaygındır.
İnternet’tekine benzer biçimde bu iletişim ağı üzerinde de TCP/IP protokolü çalışır. Elektronik belgeler HTML dili sayesinde HyperText bağlantılarıyla ilişkilendirilir ve bu özellikte olan belgeler arasındaki iletişim de HTTP protokolüyle sağlanır.
